تصفیه فاضلاب‌های بیمارستانی چه اهمیتی دارد؟

همه مردم، بیمارستان‌ ها را به عنوان یکی از تمیزترین بخش‌های جامعه می‌شناسند. مراکزی که خدمات درمانی و بهداشتی ارائه می‌دهند تا سلامتی را دوباره به بیماران بازگردانند. اما در پشت صحنه این بیمارستان ‌های پاکیزه، انبوهی از خطرناک ‌ترین زباله ‌های تولیدی به دست بشر وجود دارد که به آن‌ها زباله ‌های بیمارستانی می‌گویند. پسماندهای بیمارستانی را نمی‌توان مانند زباله‌ های معمولی جمع ‌آوری و دفن کرد. در واقع شرایط خاص این زباله‌ ها و تهدیدی که برای سلامتی بشر دارند، سبب شده تا تصفیه زباله ‌ها و فاضلاب‌ های بیمارستانی اهمیت فراوانی پیدا کنند.

زباله‌های بیمارستانی به دو شکل جامد و مایع هستند. زباله ‌های فیزیکی معمولاً در کوره‌ های مخصوص سوزانده می ‌شوند و زباله‌های مایع، به صورت فاضلاب وارد سیستم فاضلاب شهری خواهند شد. اما نکته اینجاست که وجود مواد سمی در فاضلاب ‌های بیمارستانی خطرات جدی را برای محیط زیست ایجاد می‌کند، پس نباید بدون تصفیه وارد سیستم فاضلاب شوند.

یکی از مهم‌ ترین فاکتورهایی که یک بیمارستان را کاملاً استاندارد می‌ کند، وجود تصفیه ‌خانه کاملاً مجهزی است تا بتواند پسماند بیمارستان را به طور کامل پاک کند. به همین دلیل ما در این مقاله سعی داریم تا وضعیت فاضلاب ‌های بیمارستانی و بهترین نحوه برای مدیریت و تصفیه آن را بررسی کنیم.

فاضلاب بیمارستانی چیست؟

به طور کلی به مجموعه‌ ای از ضایعات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی که تقریباً به صورت مایع و نیمه جامد تولید می‌شود را فاضلاب می‌گویند. فاضلاب بیمارستانی در بخش‌های مختلفی از بیمارستان مانند سرویس ‌های بهداشتی، اورژانس، اتاق‌ های عمل، آزمایشگاه‌ ها و... تولید می ‌شود.

از آن جا که این پسماند حاوی مواد شیمیایی است، می ‌تواند برای انسان ‌ها و محیط زیست بسیار مضر و خطرناک باشد. نفوذ چنین فاضلابی به هوا، خاک و آب ‌های زیرزمینی ضررهای جبران ناپذیری را به زندگی ما تحمیل خواهد کرد. از همین رو اهمیت تصفیه فاضلاب بیمارستانی بسیار بالا است.

هدف اصلی از تصفیه فاضلاب بیمارستانی این است که تمامی مواد خطرناک آن، طی فرایندی از فاضلاب جداشده و پسماند باقی ‌مانده به چیزی تبدیل شود که قابل رهاسازی در طبیعت باشد. بنابراین پیش نیاز تأسیس هر بیمارستانی، فراهم شدن سیستم تصفیه فاضلاب آن است.

هنگامی که یک بیمارستان بتواند با امکانات پیشرفته، فاضلاب خود را از مواد سمی خطرناک تصفیه کند. آن وقت امکان اتصال سیستم فاضلاب بیمارستانی به سیستم فاضلاب شهری وجود دارد.

خصوصیات فاضلاب بیمارستانی

فاضلاب بیمارستان ‌های مختلف معمولاً شامل:

  • ویروس، باکتری و پاتوژن های میکروبی
  • مواد متابولیک و دارویی
  • ایزوتوپ‌های رادیواکتیو
  • فلزات سنگین و مواد شیمیایی خطرناک
  • باقی‌مانده داروها

 

ماهیت فاضلاب بیمارستانی

چیزی که فاضلاب بیمارستانی را بسیار خطرناک می‌کند، وجود پاتوژن های مختلف، فلزات سنگین، ترکیبات شیمیایی و دارویی است. تمامی داروهای که در یک بیمارستان وجود دارند از جمله آنتی ویروس‌ها به طور معمول از طریق بدن بیمارها دفع شده و به داخل فاضلاب بیمارستان‌ راه پیدا می‌ کند. طی آزمایشات مختلفی که روی فاضلاب‌ بیمارستانی انجام شده، مشخص گردید که مقدار COD موجود در آن بیش از 1900 میلی گرم در هر لیتر است. هم چنین غلطت ترکیبات AOX  به طور حدود 24/0 در هر لیتر است که نشان دهنده خطرات موجود در پسماند های بیمارستانی است.

 تصفیه فاضلاب‌های بیمارستانی

معمولاً فرایند تصفیه فاضلاب‌های بیمارستانی در چند مرحله مختلف انجام می‌ شود تا به خوبی مواد مضر و خطرناک از آن جدا شود. البته نوع فاضلاب و فعالیت بیمارستان نیز در تهیه برنامه تصفیه بسیار مهم است. اما به طور کلی می‌توان از مراحل زیر به عنوان مهم‌ترین مراحل تصفیه فاضلاب بیمارستانی یاد کرد:

  • مرحله مقدماتی یا پیش نیاز: در مرحله اول، باید کلیه مواد بزرگ و غیر قابل حل شدن، از آب فاضلاب جدا شوند. در واقع چون امکان ورود زباله‌ها به فاضلاب وجود دارد. در مرحله اول نیاز است که کلیه اشیا فیزیکی بیمارستانی که به هر دلیلی وارد فاضلاب شده‌اند از آن جدا شوند.
  • مرحله اول تصفیه: در مرحله بعدی، فاضلاب چند ساعت از فیلترهای مختلفی عبور می‌کند تا ذرات سنگین ته نشین شده و ذرات سبک‌تر که قابل تصفیه هستند وارد بخش دیگری شوند. بخش ته نشین شده که به آن لجن گفته می‌شود به صورت 60% جامد و 40% مایه مخلوط شده است که برای ادامه روند وارد بخش مجزا خواهند شد.
  • مرحله سوم: در این مرحله طی فرایندهای بیولوژیکی، مواد مضر شیمیایی، باکتری‌ها و مواد عالی موجود در فاضلاب، تصفیه خواهد شد. حالا فاضلاب تصفیه شده از مخزن اصلی به مخزن هوادهی منتقل می‌شود تا از طریق آن باقی‌مانده میکروب‌های مضر از بین بروند.
  • مرحله پایانی: در مرحله آخر نیز ذرات معلقی که در مراحل قبلی جدا نشده‌اند با استفاده از گندزدایی به روش‌های UV، اُزن زنی و کلر زنی تصفیه می‌شوند تا فاضلاب باقی‌مانده دیگر خطر خاصی برای محیط زیست و انسان‌ها نداشته باشد و قابل رهاسازی در فاضلاب شهری باشد.

درنتیجه به طور کلی باید گفت که تخلیه فاضلاب بیمارستانی در سیستم فاضلاب شهری مجاز است به شرط آن که این پسماندها به صورت تخصصی با استفاده از سیستم تصفیه فاضلاب بیمارستانی، تصفیه شده باشند. همچنین به طور دائم باید خروجی فاضلابی که به سیستم شهری ریخته می‌شود بررسی شود تا اینکه سطح مواد سمی و رادیواکتیو آن بیشتر از حد معمول فاضلاب شهری نباشند.

نکته دیگر قابل توجه این است که پسماند فیزیکی بیمارستان‌ها به هیچ وجه نباید در سیستم فاضلاب تخلیه شود. بلکه طی مراحل خاص خود باید در کوره‌های زباله سوزی ویژه بیمارستان‌ها از بین برود. در پایان می‌توان گفت رسیدن به یک سطح استاندارد از فاضلاب بیمارستانی، بدون وجود سیستم تصفیه مخصوص فاضلاب بیمارستانی امکان پذیر نیست و قرار گرفتن چنین سیستمی در تمامی بیمارستان‌ها لازم است.

نظر خود را بنویسید